मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौँडा बसपार्क अहिले केवल यात्रुहरूको चहलपहलको केन्द्र मात्रै होइन, लुकेर फस्टिँदै गएको यौन व्यवसायको अड्डा पनि बन्दै गएको छ । साँझ परेपछि बसपार्क परिसरका होटल, लज र रेष्टुरेन्टहरूमा युवतीहरूको आवत–जावत बाक्लो हुने गरेको देखिन्छ । केही मिनेटका लागि कोठा भाडामा दिने, ग्राहकको माग अनुसार “सेवा” उपलब्ध गराउने र त्यसको सिण्डिकेट चलाउने समूह सक्रिय रहेको स्थानीय बासिन्दाहरूले बताए ।
राति पछि सुरु हुन्छ गुप्त कारोबार
बसपार्क क्षेत्रमा दिनभर सामान्य गतिविधि देखिए पनि बेलुका ८ बजेदेखि मध्यरातसम्म भने सबैकुरा बद्लिन्छ ।
बस चालक, सह–चालक, यात्रु, मजदुरदेखि स्थायी बासिन्दासम्म यस्ता गतिविधिका ग्राहक हुने गरेको स्थानीय स्रोतको भनाइ छ । “राति बसपार्क वरिपरि घुम्दा होटलभित्रबाट हाँसो र बोलाइ सुन्न सकिन्छ,” एक स्थानीयले भने, “कसैले केही भने पनि प्रहरी आउँदैन, कहिलेकाहीँ आए पनि सबै कुरा मिलाइन्छ ।”
प्रहरीको निगरानी कमजोर
प्रहरीले यौन व्यवसाय नियन्त्रणका लागि समय–समयमा निगरानी र छापा मार्ने प्रयास गरे पनि दण्डहीनताको कारणले समस्या समाधान हुन सकेको छैन । होटल सञ्चालक र यौन व्यवसायमा संलग्न दलालहरूको आपसी मिलेमतोका कारण प्रमाण जुटाउन गाह्रो हुने प्रहरी अधिकारीहरूको भनाइ छ । “कतिपय महिलाहरू आर्थिक विवशताका कारण यो पेशामा पुगेका छन्, त्यस्ता पीडितलाई उद्धार गरेर पुनःस्थापना गर्ने योजना पनि आवश्यक छ,” प्रहरीले बताएको छ ।
विवशताको कथा
हेटौँडाकी एक ३५ वर्षीया महिला (नाम गोप्य) को भनाइ यस्तो छ —
“दुई साना बच्चा छन्, श्रीमान् भारततिर हराए, काम पाइनँ । बिहान बेलुकीको खाना जुटाउन यो बाटो रोजेकी हुँ । मलाई पनि लाज लाग्छ, तर के गर्ने ?”
उनको कथा जस्तै कथा हेटौँडाको बसपार्क वरिपरिका अन्य महिलाहरूको पनि छ । यस्ता महिलाहरूमा धेरैजसो गाउँघरबाट कामको खोजीमा सहर आएका र रोजगारी नपाएर फसेका छन् ।
सामाजिक अभियन्ताको भनाइ
हेटौंडामा सक्रिय रहेका सामाजिक अभियन्ताले भनिन् —
“यी महिलाहरू अपराधी होइनन्, पीडित हुन् । उनीहरू पेट पाल्नकै लागि शरीर बेच्न बाध्य भएका हुन् । राज्य र समाजले वैकल्पिक रोजगारीको वातावरण बनाउन सके यस्ता गतिविधि स्वाभाविक रूपमा अन्त्य हुन्छन् ।”
तथ्यांक र अवस्था
अहिले हेटौँडा बसपार्क वरिपरिका करिब दुई दर्जन होटलहरूमा यस्ता गतिविधि हुने अनुमान गरिएको छ। प्रहरीले गत बर्ष
मात्र यौन कारोबार सम्बन्धी ८ वटा मुद्दा दर्ता गरेको थियो, तर अधिकांश आरोपित सजायबाट उम्किएका छन् ।
समाधानका उपाय
विशेषज्ञहरूका अनुसार यौन व्यवसाय नियन्त्रणका लागि केवल प्रहरी कारबाहीले मात्र पर्याप्त हुँदैन ।
त्यसका लागि रोजगारीका अवसर, सीप विकास, पुनःस्थापना केन्द्र, र पीडित महिलाहरूको सामाजिक पुनर्स्थापनामा सरकार, स्थानीय तह र नागरिक समाजको सहकार्य आवश्यक छ ।
